NASZA HISTORIA

"Zbrodnia pomorska 1939. Dokumentacja terroru niemieckiego, t. 1" autorstwa dr hab. Moniki Tomkiewicz, dr Izabeli Mazanowskiej i dr Tomasza Cerana, to najnowsza publikacja zawierająca dokumenty opisujące zbrodnię pomorską 1939 – czyli eksterminację polskiej ludności cywilnej, pacjentów szpitali psychiatrycznych oraz ludności żydowskiej na terenie 23 powiatów przedwojennego województwa pomorskiego w pierwszych miesiącach okupacji niemieckiej. Tom I dotyczy powiatów: morskiego (z powiatem miejskim Gdynia), kartuskiego, kościerskiego, tczewskiego, starogardzkiego, świeckiego, chojnickiego, tucholskiego i sępoleńskiego. Dokumenty pochodzą przede wszystkim z akt śledztw prowadzonych przez Oddziałową Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Gdańsku wraz z Referatem Śledczym w Bydgoszczy oraz akt śledztw Centrum Badania Zbrodni Narodowosocjalistycznych w Ludwigsburgu koło Stuttgartu.

Dokumenty zebrane w tomie obrazują terror niemiecki we wszystkich powiatach przedwojennego województwa pomorskiego oraz pokazują jego wyjątkowość w skali całej okupowanej Polski. Masowe egzekucje nie były jednorazowymi masakrami, które wydarzyły się w kilku miejscach, ale objęły cały obszar Pomorza Gdańskiego i Kujaw. Zbrodnia pomorska 1939 stanowiła element niemieckiej polityki okupacyjnej, której celem było "odpolszczenie" (Entpolonisierung) polskiego Pomorza i przeobrażenie go w "rasowo czyste" Prusy Zachodnie. Jej istotnym elementem była eksterminacja pacjentów szpitali psychiatrycznych i pomorskich Żydów. Po nieudanej dziewiętnastowiecznej próbie germanizacji tego obszaru niemieccy narodowi socjaliści – wykorzystując miejscowych Niemców zgrupowanych w oddziałach Selbstschutzu – dokonali fizycznego zniszczenia części polskiej grupy narodowej.

Spotkanie z dr hab. Moniką Tomkiewicz, dr Izabelą Mazanowską i dr Tomaszem Ceranem - redaktorami tomu "Zbrodnia pomorska 1939. Dokumentacja terroru niemieckiego, t. 1" odbędzie się we wtorek 17 czerwca 2025 r o godzinie 17:00 w siedzibie Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie, ul. Zamkowa 2a. Podczas spotkanie będzie możliwość zakupu książki w promocyjnej cenie. Wstęp wolny.

Książka powstała w ramach w ramach Centralnego Projektu Badawczego: II Wojna Światowa i okupacje ziem polskich 1939-1944/45 prowadzonej przez Delegaturę IPN w Bydgoszczy.

opr. Tomasz Magulski

tomasz.magulski@tubawejherowa.pl