ROK GERARDA LABUDY

Przez najbliższe 12 miesięcy możemy się spodziewać szeregu inicjatyw o charakterze edukacyjnym, animacyjnym, naukowym oraz upamiętniającym osobę prof. Gerarda Labudy zwanego Kaszubą równym Długoszowi. Wśród planowanych działań istotne miejsce ma projekt budowy budynku, który wejdzie w skład Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej, w którym umieszczona i wyeksponowana zostanie spuścizna po profesorze. Biblioteka tego wybitnego znawcy Kaszub, gromadzona przez całe życie, liczy sobie około 25 tysięcy woluminów.

Prof. Labuda, jako wybitny mediewista, pozostawił po sobie wiele fundamentalnych dzieł z dziedziny historii powszechnej, Polski i słowiańszczyzny zachodniej. Liczbę jego prac naukowych, szacuje się na 2000, z czego około 30 stanowią książki. Szczególnie bliskie jego sercu były tematy związane z historią małej ojczyzny, czego efektem jest I tom Historii Kaszubów w dziejach Pomorza.

Uroczysta inauguracja Roku Gerarda Labudy odbędzie 12 stycznia 2016 roku w Wejherowie. O godzinie 10:00 w Auli Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 1 przy ul. Bukowej 1 prelekcję p.t. „Gerard Labuda: droga z Kaszub w świat wielkiej nauki. I z powrotem.” Wygłosi prof. Cezary Obracht-Prondzyński. Po odczycie przedstawiony zostanie program artystyczny. Dalsza część uroczystości będzie mieć miejsce w siedzibie Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie przy ul. Zamkowej 2a. O godzinie 13:00 rozpocznie się konferencja p.t. "Profesor Gerard Labuda - dokonania, idee, inspiracje". Bezpośrednio przed konferencją nastąpi podpisanie listu intencyjnego o współpracy przy organizacji Książnicy Gerarda Labudy.

Konferencji towarzyszyć będzie szereg odczytów naukowych: "Gerard Labuda jako historyk Kaszub. Inspiracje" – prof. Cezary Obracht-Prondzyński (Uniwersytet Gdański, Instytut Kaszubski); "Gerard Labuda a ruch kaszubsko-pomorski" – prof. Józef Borzyszkowski (Uniwersytet Gdański, Instytut Kaszubski); "Gerard Labuda jako mediewista" – prof. Dariusz Sikorski (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Instytut Kaszubski); "Gerard Labuda jako niemcoznawca (z pomorskim doświadczeniem)" – prof. Jerzy Strzelczyk (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza); "Gerard Labuda jako organizator życia naukowego" – prof. Józef Dobosz (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza); "Gerard Labuda jako metodolog nauk humanistycznych" – prof. Edward Włodarczyk (Uniwersytet Szczeciński, Instytut Kaszubski); "Gerard Labuda jako recenzent literacki" – prof. Daniel Kalinowski (Akademia Pomorska w Słupsku, Instytut Kaszubski); "Spuścizna Gerarda Labudy w muzeum wejherowskim oraz projekt utworzenia Książnicy Gerarda Labudy" – Tomasz Fopke (Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie). Konferencja zakończy się wspólną dyskusją, a o godzinie 17:00 nastąpi uroczyste otwarcie wystawy dedykowanej Gerardowi Labudzie.

Gerard Labuda urodził się 28 grudnia 1916 w Nowej Hucie koło Kartuz. Edukację rozpoczął już w rodzinnym domu. Kiedy w wieku ośmiu lat podjął naukę w czteroklasowej szkole powszechnej w Luzinie biegle pisał i czytał po polsku i niemiecku. Po ukończeniu tej szkoły uczęszczał do gimnazjum klasycznego w Wejherowie. W 1936 roku rozpoczął studia historyczne na Uniwersytecie Poznańskim. W roku akademickim 1938-1939 był stypendystą Uniwersytetu w Lund w Szwecji. Studia historyczne przerwał mu wybuch II wojny światowej, kontynuował je na tajnym Uniwersytecie Ziem Zachodnich z siedzibą w Warszawie. Tam w 1943 roku otrzymał tytuł magistra. Doktorat obronił w 1944 roku, na podstawie rozprawy "Założenia Arcybiskupstwa Magdeburskiego i Biskupstwa Poznańskiego na tle wschodniej polityki misyjnej". Po wojnie rozpoczął pracę na Uniwersytecie Poznańskim. W 1946 roku habilitował się na podstawie rozprawy "Studia nad początkami państwa polskiego", w większej części napisanej w czasie okupacji.

W 1950 roku uzyskał tytuł profesora nadzwyczajnego Uniwersytetu Poznańskiego. Od 1962 roku do 1965 roku był rektorem Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu. W latach 1958-1961 pełnił funkcję dyrektora Instytutu Zachodniego. W latach 1984-1989 był wiceprezesem PAN a w latach 1989-1994 prezesem PAU.

Poza swoją działalnością naukową znany był także jako niezapomniany wychowawca pokoleń studentów. Wypromował ponad 100 magistrów i kilkudziesięciu doktorów. Jego studentami byli m.in. profesorowie: Jerzy Hauziński, Bogusław Drewniak, Marceli Kosman, Jerzy Strzelczyk, Edward Rymar, Mieczysław Stański oraz docent Irena Radtke.

Uzyskał tytuły doktora honoris causa Uniwersytetu Gdańskiego, Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, Uniwersytetu Jagiellońskiego, Uniwersytetu Warszawskiego Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Uniwersytetu Szczecińskiego.

Prof. Labuda zmarł 9 października 2010 roku. Został pochowany w Luzinie.

Tomasz Magulski

tomasz.magulski@tubawejherowa.pl