KASZUBSKIE LOSY

Zdumiewająco zawile są losy Kaszubów. Kraina położona na styku dwóch państwowości – polskiej i niemieckiej, która często przechodziła z rąk do rąk, wypracowała własną, kaszubską tożsamość. Tym niemniej, w bardzo wielu rodzinach na Kaszubach osiadłych, dochodziło z czasem do podziałów. Część rodu przyznawała się do tożsamości polskiej, część do niemieckiej. Miało to swoje konsekwencje, szczególnie w okresach konfliktów narodowościowych i wojen światowych.

Jedna z takich historii została udokumentowana w książce "Żelewscy w cieniu von dem Bacha" autorstwa Andrzeja Janusza, opowiadającej o dziejach rodu Żelewskich, będących szlachtą kaszubską o rodowodzie sięgającym co najmniej XVIII wieku.

Jednym z jej potomków był Erich Julius Eberhard von Zelewski, znany później pod nazwiskiem von dem Bach-Zelewski, wreszcie von dem Bach, który urodził się w roku 1859 Lęborku (wówczas Lauenburg) w rdzennie kaszubskiej (polskiej) rodzinie.

Erich na ochotnika wstąpił do armii carskiej (pruskiej) w której zaczął robić karierę. Walczył na froncie I wojny światowe. W latach 30-tych XX wieku wstąpił do NSDAP a później  także do SS. W październiku 1939 został pełnomocnikiem Heinricha Himmlera do spraw umacniania niemczyzny na wcielonym po kampanii wrześniowej do III Rzeszy polskim Górnym Śląsku. Był jednym z inicjatorów utworzenia w Oświęcimiu obozu koncentracyjnego. Podczas agresji Niemiec na ZSRR pełnił funkcje wyższego dowódcy SS i Policji w regionie działania Armii "Środek". W 1943 roku został mianowany przez Himmlera pełnomocnikiem do spraw zwalczania partyzantki w okupowanej Europie. Jako dowódca oddziałów SS tłumił Powstanie Warszawskie.  W SS dosłużył się stopnia Obergruppenführera, który był odpowiednikiem generała w siłach lądowych Wehrmachtu.

W najbliższy wtorek 14 maja o godzinie 18:00 w Muzeum piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie, ul. Zamkowa 2a, odbędzie się promocja książki Andrzeja Janusza pt. "Żelewscy w cieniu von dem Bacha". Program spotkania przewiduje: wykład autora książki oraz dyskusję. W części artystycznej wystąpi Towarzystwo Śpiewacze im. Jana Trepczyka.

Wstęp wolny.

Tomasz Magulski

Tomasz.magulski@tubawejherowa.pl