KASZUBSKIE SŁOWO ROKU

Głosowanie internetowe rozpoczęło się 24 stycznia i potrwa do niedzieli 31 stycznia br. Pięć finałowych propozycji wybrano spośród 94 propozycji nadesłanych na plebiscyt Kaszubskie Słowo Roku 2020. Aż cztery z nich dotyczą koronawirusa.

Głos można oddać poprzez wpisanie w komentarzu numeru od 1 do 5 pod konkursowym postem na facebookowej stronie organizatora konkursu, Fundacji Kaszuby – TUTAJ.

Autorzy trzech słów, które zdobędą największą liczbę głosów, otrzymają kaszubskojęzyczne wydanie "Alicji w Krainie Czarów" (kasz. "Przigòdów Alicje w Cëdaczny Zemie"). Słowo, które otrzyma najwięcej ze wszystkich głosów, otrzyma tytuł Kaszubskiego Słowa Roku 2020.

Pięć finałowych słów i wyrażeń:

• 1. Karujta sã! – Wynoście się! Precz! – Elegantsza wersja hasła-hitu Strajków Kobiet. Hasło to zaistniało na Kaszubach podczas protestów przeciwko zaostrzeniu przepisów dotyczących aborcji w Polsce, które rozpoczęły się po wyroku wydanym 22 października 2020 r. przez Trybunał Konstytucyjny. Hasło to wykorzystano także w nakładce na fotografie profilowe w mediach społecznościowych, jako forma okazania wsparcia dla osób protestujących.
• 2. Kòróna-wirusowé pòszëdło – epidemia koronawirusa – występowanie przypadków zachorowań na określonym terenie i w określonym czasie. Określenie to zaistniało na Kaszubach za sprawą ogólnoświatowej epidemii SARS-CoV-2, znanej w Polsce jako pandemia Covid-19. Jest to połączenie dwóch określeń, pierwszy człon: "kòróna-wirusowé" odnosi się do potocznej nazwy epidemii: "koronawirus", natomiast drugi człon: "pòszëdło" to tradycyjne, kaszubskie określenie epidemii, zarazy.
• 3. Kòrónawërwas – koronawirus – najczęściej używane słowo w minionym 2020 r. i ten akurat wirus wywrócił wszystko do góry nogami, po kaszubsku można to nazwać wërwas. Hasło to nie zostało odnotowane wcześniej w Internecie. Mogło być popularne w użyciu tradycyjnym (w rozmowach). Jest to połączenie dwóch określeń, pierwszy człon nawiązuje do potocznej nazwy epidemii: "koronawirus" – "kòróna-wirus", a drugi człon to wariacja na temat słów "wirus" i "wërwas", oznaczającego ambaras, trudność, kłopot, problem, udrękę, utrapienie: "Z tobą to je ale wërwas!" – "Mam z tobą prawdziwe utrapienie". Wobec tego, dosłowne tłumaczenie określenia "kòrónawërwas" brzmiałoby: "koronaudręka".
• 4. Larwa – maska, maseczka – coś, co musimy nosić na twarzy z powodu Covid. To kolejne określenie, które nawiązuje do ogólnoświatowej epidemii SARS-CoV-2, znanej w Polsce jako pandemia Covid-19, lub potocznie: epidemia koronawirusa. Określenie to spopularyzowały kaszubskie media. Za Słownikiem gwar kaszubskich B. Sychty (tom II, s. 331): larwa – 1. maska (Panëszczi noszą larwë. Òn miôł larwã na gãbie); 2. brzydka twarz (Ti twòji larwë wróble bë sã wëstraszëłë.); 3. w ogóle brzydki człowiek, zwłaszcza kobieta (Ta larwa mësli, że òna je piãknô.) W minionym roku określenie "larwa" odnoszono w sposób szczególny do maseczek i przesłon, noszonych z powodu epidemii SARS-CoV-2, co nadało temu tradycyjnemu słowu nowego znaczenia. W sieci można znaleźć maseczki nawiązujące do barw kaszubskiej flagi oraz do haftu kaszubskiego.
• 5. Sztërnôstnica – kwarantanna – izolacja trwająca 14 dni, np. po kontakcie z osobą zakażoną koronawirusem. Jest to konkursowa propozycja, która także nawiązuje do ogólnoświatowej epidemii SARS-CoV-2. W 2020 roku w Polsce przymusową kwarantanną (początkowo 14-dniową, później 10-dniową) obejmowane były osoby, u których stwierdzono zakażenie wirusem SARS-CoV-2 bądź przebywały z osobami, u których stwierdzono obecność wirusa, a także osoby, które przybywały do Polski z zagranicy.

opr. Tomasz Magulski

tomasz.magulski@tubawejherowa.pl