DEMONY W BIBLIOTECE

Halloween już wprawdzie za nami, jednak spotkanie to odbyło się następnego dnia po Dniu Czarownicy i w Dniu Czarnego Kota (może dlatego jeden z futrzastych rezydentów biblioteki, akurat o odpowiednim umaszczeniu, witał przychodzących korytarzem gości). Prelegentkę i słuchaczy powitała dyrektor Barbara Gusman. Następnie zaś pogrążyliśmy się w mroku…

Aleksandra Fijałkowska przedstawiła prezentację rozmaitych kategorii demonów wywodzących się ze słowiańszczyzny. Nie był to zresztą, pochodzący z chrześcijaństwa, "twardy" podział na duchy (które niegdyś były ludźmi) oraz demony (które nigdy ludźmi nie były). Demony słowiańskie to zarówno istoty demoniczne od samego początku swego istnienia, jak też dusze ludzi, którzy np. zmarli w nagłych/tragicznych okolicznościach – i w demony się przepoczwarzyły. Prelegentka zwróciła zresztą uwagę na konflikt światopoglądowy między tradycyjnymi wierzeniami a nową religią; zaakcentowała też, jak sporo dawnych zabobonów jeszcze pokutuje w naszych powiedzonkach i zachowaniach.

W przedstawionej kwalifikacji poznaliśmy demony lasów, pól, wód, cmentarzy, związane z domostwem i gospodarstwem. Ich nazwy były często przepyszne; aż żal, że nie dało się ich wszystkich zapamiętać. Opiekujący się lasami i borami Leszy, wodne Brzeginki, tańcujące na łąkach Wiły… Zainteresowała mnie też, wspomniana podczas prelekcji, Baba Jaga; przypisywałbym jej bowiem raczej germańskie pochodzenie. Ale we wczesnym średniowieczu tereny dzisiejszych wschodnich Niemiec były w dużej części słowiańskie, więc wyjaśniałoby to pewne wymieszanie wątków kulturowych.

Bliżej zainteresowani będą mogli ponownie spotkać się z Aleksandrą Fijałkowską już w styczniu przyszłego roku (gdy będzie mówić o demonach związanych ze zwierzętami) oraz w marcu (gdy tematem będą demony kobiece).

Wykład o demonologii, wygłoszony 17 listopada br. w Powiatowej Bibliotece Publicznej w Wejherowie był ostatnim z cyklu składającego się z trzech prelekcji pod wspólnym hasłem: "Słowianie, ich wierzenia i demonologia". W ramach tego cyklu, w październiku odbyły się dwie pierwsze prelekcje: "Wierzenia, mitologia i demonologia Słowian" i „Obrządek pogrzebowy i postrzeganie śmierci w pradziejach i wczesnym średniowieczu".

Więcej informacji znaleźć można na stronie internetowej www.archeo-opowiesci.pl, którą prowadzi Aleksandra Fijałkowska.

jpp