KLAPA PROGRAMU MIESZKANIA DLA MŁODYCH

Zastrzeżenia te w pełni potwierdza raport NBP, który analizuje pierwszych osiem miesięcy funkcjonowania programu. Jego ocena jest miażdżąca.

Główny zarzut to wspieranie tylko rynku nieruchomości nowych oraz niedostateczne realizowanie prorodzinnych założeń programu. Program MdM wspiera wyłącznie rynek pierwotny. Nie ma możliwości za jego pomocą zrealizować zakupu mieszkania lub domu z drugiej ręki. Powoduje to, że realne finansowe wsparcie otrzymują deweloperzy a nie nabywcy. Ponadto brak konkurencji mieszkań i domów z rynku wtórnego sztucznie zawyża ceny lokali nowych.

Konieczność zakupu mieszkania tylko z rynku pierwotnego wykluczyła z programu wiele rodzin z mniejszych miejscowości, gdzie deweloperom nie opłaca się budować. Ponadto maksymalna cena metra kwadratowego, jaki można skredytować w programie, powoduje, że nieruchomości nadające się do sfinansowania w ramach Mieszkania dla Młodych znajdują się wyłącznie na peryferiach miast. System ten jest mocno skomplikowany i niejasny, ponadto w zależności od regionu kraju charakteryzuje się zupełnie innymi poziomami maksymalnymi za metr kwadratowy domu lub mieszkania.

Program miał mieć charakter prorodzinny. W praktyce jest inaczej. Raport NBP zarzuca brak realizowania tego założenia, a była to jedna z mocno akcentowanych różnic w stosunku do poprzedniego programu wsparcia zakupu mieszkań - Rodzina na Swoim. Sprzyjać temu miała możliwość uzyskania wyższej dopłaty dla rodzin z większą ilością dzieci. Praktyka pokazuje jednak zupełnie coś innego. Jak wynika z danych Banku Gospodarstwa Krajowego, po dopłaty zgłaszają się przede wszystkim osoby bezdzietne – 56 proc. wszystkich wniosków. Osoby z jednym dzieckiem stanowią 37 proc. , a z dwójką dzieci – 7 proc. Z dopłat nie skorzystała ani jedna rodzina z trójką lub większą ilością dzieci.

Częstą przyczyną niemożności skorzystania z dopłat jest to, że zainteresowane rodziny w przeszłości były lub aktualnie są właścicielami jakichś nieruchomości mieszkalnych. To automatycznie eliminuje ich z programu.

Pokazuje to, że założenia programu były błędne, a jego cel, także finansowy, nie zostanie osiągnięty. W roku 2014 przeznaczono na dopłaty w ramach MdM około 600 milionów złotych. Do tej pory wydano nieco ponad 176 milionów. Szacuje się, że wykorzystanie środków w tym roku nie przekroczy połowy zakładanego limitu. Pieniądze niewykorzystane w tym roku przepadną. Nie będzie można ich przesunąć na lata kolejne.

Zastrzeżenia jakie można znaleźć w raporcie NBP jednoznacznie wskazują obszary, jakie należy zmienić aby program MdM zaczął faktycznie wspierać tych, dla których został stworzony.

Z informacji BGK wynika, że średnia powierzchnia mieszkań kupowanych w ramach MdM to ok. 53 m kw., a średnia cena za metr kw. sięga blisko 4,3 tys. zł. W przypadku domu jednorodzinnego jest to odpowiednio: ponad 83 m kw. i ok. 3,6 tys. za m kw.

Aktualnie główne założenia programu Mieszkanie dla młodych przedstawia się następująco: Osoby do 35 roku życia z pomocą państwa mogą zaciągać kredyty na zakup pierwszego mieszkania z rynku pierwotnego. O dopłatę mogą ubiegać się też młodzi, którzy kupią od dewelopera lub zbudują dom jednorodzinny. Pomoc państwa polega na dofinansowaniu wkładu własnego oraz spłacie części kredytu. Jeżeli bank przyzna kredyt na zakup mieszkania, to po spełnieniu warunków określonych przez program MdM – Bank Gospodarstwa Krajowego przydziela dofinansowanie do takiego kredytu. Rodzina bezdzietna i singiel dostaną od państwa 10 proc. ceny nieruchomości. Jeśli rodzina lub osoba samotna ma potomstwo, dofinansowanie wyniesie 15 proc. Jeżeli w ciągu pięciu lat od zakupu lokalu urodzi się trzecie bądź kolejne dziecko, można będzie liczyć na dodatkowe 5 proc. Dopłatą ma być objęte maksymalnie 50 m kw. mieszkania lub domu o powierzchni odpowiednio do: 75 m kw. i 100 m kw. Ponadto rodzina z trójką dzieci będzie mogła kupić mieszkanie lub dom na rynku pierwotnym o powierzchni większej o 10 m kw.

Tomasz Magulski

tomasz.magulski@tubawejherowa.pl