OSWOIĆ KLESZCZA

Borelioza z Lyme (krętkowica kleszczowa) jest wielonarządową chorobą zakaźną wywoływaną przez bakterie z rodzaju Borrelia, przenoszoną na człowieka i niektóre zwierzęta przez kleszcze (a konkretnie przenoszone są ze ślina kleszczy). W przebiegu choroby występują takie zmiany jak: rumień skórny, uszkodzenie układu nerwowego, narządu ruchu, serca itp. Borelioza jest chorobą przewlekłą, która może nawet doprowadzić do śmierci. Nie można więc bagatelizować jej objawów, choć trzeba przyznać, że nie zawsze łatwo je rozpoznać.

Najczęstsze objawy boreliozy:

• u części chorych - rumień wędrujący (kilka dni po ukąszeniu),
• objawy grypopodobne (ból głowy, zmęczenie, gorączka, dreszcze, ból gardła, bóle mięśni),
• zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu,
• zapalenie nerwów czaszkowych (np. paraliż twarzy),
• zapalenie nerwów obwodowych (zaburzenia czucia, drętwienia),
• nawracające bóle i obrzęki stawów,
• problemy z sercem (przyspieszone lub zwolnione bicie serca, ból w klatce piersiowej),
• naciek limfocytarny, zanikowe zapalenie skóry,
• bezsenność,
• omdlenia, duszności,
• komplikacje psychologiczne (długotrwałe) – depresja, demencja.

Szacuje się, że około kilkunastu procent kleszczy jest nosicielami tej choroby. Niezależnie od tego najlepiej unikać kontaktu z tymi pajęczakami. Wbrew pozorom nie czają się one na nas na drzewach. Praktycznie nigdy nie bytują wyżej niż 1,5 metra nad ziemią, a najczęściej znajdziemy je po prostu na wysokich trawach lub w krzakach.

W Polsce sezon aktywności kleszczy trwa od marca do listopada. Kleszcze zaczynają żerować kiedy temperatura gleby przekroczy 5-7°C. Szczyt aktywności dobowej kleszczy przypada w godzinach porannych (8:00-12:00) oraz godzinach wieczornych (16:00-20:00).

Kleszcze bytują głównie w ściółce leśnej, wspinają się na wysokość 20-70 cm na źdźbła traw oraz krzaki (do 1,5 m). Kleszcze możemy spotkać w parku, na łące, w lesie, wzdłuż brzegów rzek, na trawniku przed domem. Zarażają wszystkie stadia rozwojowe kleszcza. Larwy i nimfy mają 20 razy więcej bakterii niż postać dorosła kleszcza.

Kleszczy lepiej unikać, bo diagnozowanie boreliozy nie jest łatwe. Nawet jak kleszcz już nas ukąsi, nie muszą pojawić się żadne objawy.

Nie oznacza to, że choroby nie można wykryć. Może się jednak okazać, że dopiero specjalistyczne testy potwierdzą fakt występowania boreliozy. Objawy często bywają bowiem niecharakterystyczne i mogą przypominać np. zwykłe przeziębienie.

Jednym z najbardziej charakterystycznych objawów boreliozy jest jednak rumień wędrujący, który nazywa się również "bawolim okiem". Występuje on w miejscu ukąszenia kleszcza od trzech dni do trzech tygodni po zarażeniu się boreliozą. Cztery tygodnie później jednak znika, niezależnie od tego czy podjęte zostało leczenie. Najpierw jest rozchodzącą się promieniście czerwoną plamką, z jasnym środkiem. Przypomina właśnie oko lub tarczę o średnicy ok. 5 cm. Powiększa się, aż w końcu zaczyna zanikać i po miesiącu nie ma po nim śladu.

Rumień wędrujący to jednak nie wszystkie objawy boreliozy. Towarzyszy mu też znacznie gorsze samopoczucie, związane ze stanem podgorączkowym lub gorączką. Występują również bóle stawów, które mogą być nawracające, jeśli borelioza będzie miała charakter przewlekły. Choroba może bowiem atakować niezależnie od naszego stanu.

Najgroźniejsza jest jednak borelioza przewlekła. Objawia się ona gorączką i dreszczami, ale przede wszystkim chronicznym zmęczeniem, osłabieniem oraz zmniejszeniem masy ciała. Pojawia się przy niej również sporo powikłań, do których należą między innymi bóle ścięgien, obrzęki mięśni, a także sztywność karku czy stawów. Może też wystąpić niedowład kończyn, problemy z koncentracją, wysławianiem się czy wahania nastrojów. Chorujący na boreliozę przewlekłą miewają również kłopoty z widzeniem czy skórą oraz włosami, które mogą wypadać.

Borelioza może również przekształcić się w zapalenie opon mózgowych, które można rozpoznać po wysokiej gorączce, sięgającej nawet 40 stopni Celsjusza, bólu gardła, kaszlu, nudnościach i bólu głowy.

Najważniejsze jest to, by nie dopuścić do powikłań boreliozy. Mogą one bowiem być znacznie bardziej groźne, niż sama choroba. Prowadzą do często nieodwracalnych zmian w układzie krwionośnym, nerwowym, ruchowym, a także zmian skórnych.

Ukąszeniom kleszczy można zapobiegać. W tym celu należy:

• nosić ubiór okrywający możliwie szczelnie ciało (koszula z długimi rękawami, długie spodnie, zakryte but, jasne kolory ubrań),
• unikać wypraw w rejony, w których jest dużo kleszczy,
• unikać chodzenia poza ścieżkami po lesie, w zaroślach,
• nie siadać na zwalonych pniach drzew (ulubione miejsce przebywania młodocianych form kleszczy, tzw. nimf),
• stosować środki odstraszające kleszcze (na skórę oraz na ubrania),
• sprawdzać całe ciało po pobycie w lesie.

Zapobieganie jest sprawą kluczową, ponieważ przeciwko boreliozie nie ma szczepień. Kleszcza należy usunąć jak najszybciej – nie smarować go masłem, kremem, olejem, lakierem do paznokci, itp. Pajęczaka należy usunąć za pomocą pęsety, chwytając go tuż przy skórze i stanowczym ruchem wyciągnąć (podczas zabiegu nie należy wykonywać ruchów obrotowych). Do lekarza należy się zgłosić zwłaszcza wtedy gdy: wokół miejsca ukąszenia pojawiło się zaczerwienienie o średnicy 5 cm (rumień wędrujący) lub usunięcie kleszcza nastąpiło po kilkunastu godzinach od ukąszenia. Leczenie polega na długotrwałym podawaniu antybiotyku, a im szybciej je rozpoczniemy tym większe szanse na pełne wyleczenie choroby.

qrator